Make your own free website on
(World Health Report 2008)

Primary Health Care

is essential health care made universally accessible to individuals and families
in the community by means acceptable to them, through their full participation and at a cost that the
community and country can afford.
It forms an integral part both of the country's health system
of which it is the nucleus and of the overall social
and economic development of the community. (WHR 2008)

World Health Report 2008

Primary Health Care (PHC) Now More Than Ever

to improve health equity
to make health systems people-centred
Reorganized Health Services as Primary Care
while producing better outcomes
สร้างบริการสาธารณสุข (Health services)
เป็นแบบปฐมภูมิ (Primary Care) โดยที่ผลลัทธดีกว่า
to make health authorities more reliable
command and control on one hand
ทางหนึ่ง คือควบคุมและกำกับ
and laissez-faire disengagement of the state on the other.
อีกทางหนึ่ง โดยทำงานโดย "Let do" รัฐไม่ต้องควบคุมกำกับ
integrating public health actions with primary care
to promote and protect the health of communities
persuing healthy public policys across sector

Primary Care แบบที่ใช้อยู่ ในประเทศที่มีทรัพยากรมากพอ ถูกเปลี่ยนเป็น
จัดให้มี Primary Care อย่างง่ายเกินไป เป็นอันตราย ในประเทศที่ทรัพยากรจำกัด

What has been considered primary care in well-resourced contexts has been dangerously oversimplified in
resource-constrained settings

Primary care has been defined, described and studied extensively in well-resourced contexts, often with reference to
physicians with a specialization in family medicine or general practice. These descriptions provide a far more
ambitious agenda than the unacceptably restrictive and off-putting primary-care recipes that have been touted for
low-income countries27,28:

ประเทศที่มีทรัพยากรมากพอ มีแพทย์ ที่เป็นแพทย์เฉพาะด้าน Family Medicinne หรือที่เป็นแพทย์เฉพาะด้าน General Practice
ทำให้เกิดประเด็นที่ไม่สามารถทำตามให้เหมือนกัน (ambguous agenda) ในประเทศยากจน (low-income countries)

  • Primary Care เป็นสถานที่ ที่ผู้คนสามารถนำปัญหาสุขภาพในวงกว้างมาปรึกษาโรค
    เป็นจุดเชื่อมต่อ (Hub) กับระบบสาธารณสุข (Health system)
  • Primary Care อาจเป็นสถานีอนามัย (Healrh Post) หรือ Community Health Worker
  • ความสัมพันธ์ระหว่างคนไข้กับบุคลากรการแพทย์ (Clinicians ongoing relationships)
    ในประเทศยากจนการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาสาธารณสุข อาจมีแค่ช่องทางเดียว
  • Primary Care เปิดให้มีโอกาส ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคด้วย
    และไม่อาจยอมรับได้ ถ้าหากในประเทศยากจนมีแต่รักษาโรคอย่างเดียว
  • Primary Care ต้องมีทีมแต่ละสาขาวิชาขีพ (Teams of health professionals)
    แพทย์ (Physicians). พยาบาลเวชปฎิบัติ (Nurse Practitioner) และผู้ช่วย (Attendance)
    ซึ่งมีความสามารถเฉพาะ ฺ(Specific) ในเรื่องที่ซับซ้อน (Sophisticated)
    ความชำนาญทางชีวการแพทย์และสังคม (Biomedical and Social Skills)
    และไม่อาจยอมรับได้ ถ้าหากในประเทศยากจนมีแต่ผู้ดูแลประเภท non-professional
    ที่ไม่ใช่ แพทย์, พยาบาลเวชปฎิบัติ และผู้ช่วย
  • ต้องจัดทรัพยากรให้ Primary Care ให้พอ (Adequate resource) และมีการลงทุน (Invesment)
    และไม่อาจยอมรับได้ ถ้าหากในประเทศยากจนประชาชนต้องจ่ายเงินเอง (Out of pocket payment)
(WHR 2008, Box 2. Page XVii)
primary care provides a place to which people can bring a wide range of health problems – it is not acceptable that in
low-income countries primary care would only deal with a few “priority diseases”;
primary care is a hub from which patients are guided through the health system – it is not acceptable that, in low-
income countries,
primary care would be reduced to a stand-alone health post or isolated community-health worker;
primary care facilitates ongoing relationships between patients and clinicians, within which patients participate in
decision-making about their health and health care; it builds bridges between personal health care and patients’
families and communities it is not acceptable that, in low-income countries, primary care would be restricted to a
one-way delivery channel for priority health interventions;
primary care opens opportunities for disease prevention and health promotion as well as early detection of disease – it
is not acceptable that, in low-income countries, primary care would just be about treating common ailments;
primary care requires teams of health professionals: physicians, nurse practitioners, and assistants with specific and
sophisticated biomedical and social skills – it is not acceptable that, in low-income countries, primary care would
be synonymous with low-tech, non-professional care for the rural poor who cannot afford any better;
primary care requires adequate resources and investment, and can then provide much better value for money than its
alternatives it is not acceptable that, in low-income countries, primary care would have to be financed through
out-of-pocket payments on the erroneous assumption that it is cheap and the poor should be able to afford it.

Primary Care’s Key Attributes

First contact
Longitudinality (Patient focused over-time)
Coordination (Information and Care)

First Contact บุคคล (และสถานที่) ได้พบกับคนใข้เป็นจุดแรก
Longitudinality ดูแลต่อเนื่องไปตลอด (ถ้าส่งไปที่อื่นรักษาทุเลาแล้วให้ส่งกลับมาดูแลต่อ)
Comprehensiveness ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรต รักษา ฟื้นฟู
Coordination การร่วมมือกัน ถ้าเป็นโรคที่ยาก โรคที่ซับซ้อน ส่งต่อไปรักษา ส่งต่อข้อมูล
(Starfield: 1998)

Health System

= Health Care + Health Services+ึ
Medical Care อยู่ใน Health Care? ใช่แล้ว เพราะคำว่า Health กว้างกว่า
คือมีกระทรวงสาธารณสุข Ministry of Health (MOH) หรือ Ministry of Public Health
(MoPH) ซึ่งดูแล โรงพยาบาลของกรมการแพทย์ รพ.ของกรมควบคุมโรค
และ รพศ/รพท/รพชและสอ. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

EQESA (Equity, Quality, Efficiency, Social Accountability)

Equity เท่าเทียม ควรได้ตาม Health Need (ไม่ใช่ Demand)
Equity เท่าเทียม คือ คนตัวใหญ่เสื้อเบอร์ L, ปานกลาง เบอร M, ตัวเล็ก เบอร์ S
แบ่งเป็น Vertical และ Horizontal
Equality เท่ากัน คือ One size fit for all ทุกคนได้เสื่อเบอร์เดียวกัน

Quality = Technical, Functional (Holistic, Integrated, Continuous)

Efficiency = โรคที่รักษาได้ป้องกันได้ จัดการที่ Primary Care หรือ FLHS
ไม่มีควรมีหลายขั้นตอนเกินไป (2 tier), โรตซับซ้อนส่งต่อ รพศ/รพท

Social Accountability โปร่งใส ตรวจสอบได้

Health Care Reform Project (HCRP)

เนื่องจาก Health Care ยังไม่ดีนักจึงต้อง Reform
1. Primary Care
2. Financial
3. Hospital Management
4. Advocacy (Add Vocal, support Primary Care)
เป็นว่าคงมีอย่างอื่นอีก แต่เลือก 4 อย่างนี้ก่อน

Medical Care

Primary Care เช่น PCU
Secondary Care เช่น โรงพยาบาลชุมชน รพ.จังหวัด
Tertiary Care เช่น Regional Hospital (รพ.ศูนย์)
Super Tertiary เช่น Excellence Center = รพ.มหาวิทยาลัย

Primary Health Care (PHC)

มี อสม. 800,000 คน ในประเทศไทย ซึ่งประเทศอื่นไม่มี
งานในปีที่แล้วมาที่ อสม. ของไทย ทำได้ผลดึ คือการควบคุมไข้หวัดนกในสัตว์ปีก
“แก้ข่าวร้าย กระจายข่าวดี ชี้บริการ ประสานงานสาธารณสุข บำบัดทุกข์ประชาชน ทำตนเป็นตัวอย่างที่ดี”
สอ. เปลี่ยน เป็น PCU มีแพทย์ หรือ มี พยาบาล เพิ่มเติม อาจเต็มเวลา หรือ Part time

ทำไม PHC ในไทยจึงต่างกับต่างประเทศ

เพราะประเทศอื่นอาจมี บุคลากร งบประมาณ การจัดการด้านสาธารณสุขดีกว่าพร้อมกว่า
ประเทศไทยจึงเลือกวิธีจัดให้มี ผสส/อสม และต่อมาเปลี่ยน ผสส ให้เป็น อสม.

Health Services

เช่น "First Line Health Services" (FLHS) ใน ประเทศเบลเยียม

เป็น Private Practice มีแพทย์ประจำแต่เรียก “Health Services”


Primary (Medical) Care

Primary Care = PCU
บางบทความบอกว่าคำว่า Primary Care คำว่า Health หายไป
ที่จริงแล้วคำที่ยกเว้นไว้คือคำ “Medical” ไม่ใช่ “Health” จึงเหลือแค่ Primary Care